مصادر عربى آن را به نامهاى گروهى از اشخاص پيوند داده است ، طبق اين روايات ، مواضع كتابت عربى ، سه نفر از قبيلهء طى از شهر انبار بودند و انتقال دهندهء آن به شهر مكه ، يا بشر بن عبد الملك بود كه آن را از اهل حيره « 1 » و يا از اهل انبار « 2 » ياد گرفت و يا حرب بن اميّه ، يا سفيان و ابو قيس بن عبد المناف بودند كه آن را از بشر بن عبد الملك ، يا از اهل حيره و يا از واضعين آن « 3 » ياد گرفتند . از اين روايت فهميده مىشود كه انتقال كتابت به حجاز ، حدود يك نسل يا دو نسل پيش از اسلام صورت گرفته ، زيرا بشر بن عبد الملك برادر اكيدر بن عبد الملك كندى ، امير دومة الجندل بود كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم در ماه ربيع الاول در چهل و نهمين ماه از هجرت خود با او جنگيد و اهل دومة الجندل فرار كردند و مسلمانان در آنجا كسى را نيافتند « 4 » و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم خالد بن وليد را از تبوك به آنجا فرستاد و او اكيدر را گرفت و پيش پيامبر آورد و پيامبر خون او را محترم شمرد و با او به دادن جزيه ، صلح كرد و او را رها نمود و او به آبادى خود بازگشت . « 5 » همچنين سفيان ، حرب و ابو قيس از رجال معروف مكه بودند و به گفتهء ابن حبيب ، ابو قيس در مسايل جارى قريش ، براى آنها نويسندگى مىكرد « 6 » و چه بسا مصادر عربى ، با استناد به اين اخبار ، معتقدند كه كتابت عربى ، نزديك به عصر نزول قرآن و اندكى پيش از اسلام ، « 7 » حادث شده است . آيا معناى آن اين است كه در مكه و حجاز پيش از اين تاريخ ، از كتابت خبرى نبوده ؟ و يا در آنجا كتابت ديگرى ، مانند خط « مسند » وجود داشته است ؟ و آيا وقتى « قصى » در حدود سال 440 ميلادى ، « 8 » به برادر خود « رزاح » كه در اطراف شام بود ، نامه نوشت ، با خط عربى بود ، يا نبطى و يا غير از آن ؟ اكنون نمىتوان به هيچ يك از

--> ( 1 ) بلاذرى ، ص 476 . ( 2 ) ابن ابى داود ، ص 4 ؛ سيوطى ، المزهر ، ج 2 ، ص 346 . ( 3 ) بلاذرى ، ص 276 ، و جهشيارى ، ص 1 ، ابن نديم ، ص 5 ، قلقشندى ، ج 3 ، ص 14 . ( 4 ) واقدى ، ج 1 ، ص 402 ، ابن سعد ، ج 2 ، ص 62 . ( 5 ) واقدى ، ج 2 ، ص 526 ، ابن سعد ، ج 3 ، ص 1025 . ( 6 ) المنحق ، ص 90 . ( 7 ) حمزهء اصفهانى ، ص 19 ، زمخشرى ، الكشاف ، چاپ دوم ، قاهره ، مكتبة التجارية الكبرى ، 1953 م ، ج 2 ، ص 217 ، ابن خلكان ، ج 3 ، ص 30 . ( 8 ) . Abbott , p 8